CZĘŚĆ I - DYLEMATY MODERNIZACJI

Europa stoi obecnie przed wyzwaniem powrotu do szybkiego, a jednocześnie zrównoważonego wzrostu. Trwały rozwój – bo tak również można tłumaczyć pojęcie sustainable development – wymaga nie tylko solidnych fundamentów gospodarczych, lecz również społecznych oraz środowiskowych. Jaki system ekonomiczny może pogodzić te trzy wymiary? Czy stare recepty nadal są dobre, lecz musimy je wdrażać sprawniej, czy też należy szukać nowych rozwiązań? Czy z przeszłości można wyciągnąć konstruktywne
wnioski, a dzisiejsze obserwacje uchylają nam okna do przyszłości, czy też błądzimy we mgle naszej niewiedzy, a to, w którą stronę pójdzie świat jest przed nami całkowicie ukryte?

Chociaż nie da się udzielić jednoznacznej odpowiedzi na te pytania, w tym raporcie przyjmujemy pragmatycznie, że konstruują dokumenty o charakterze strategicznym, trzeba przede wszystkim wziąć pod uwagę najwyraźniejsze trendy o charakterze globalnym. Jednym z takich megatrendów jest szybki rozwój gospodarek jeszcze niedawno nazywanych rozwijającymi się, a dziś – rynkami wschodzącymi. Środek ciężkości w globalnym układzie sił przesuwa się w kierunku nowych – a raczej odradzających się
– potęg takich jak Chiny czy Indie, rośnie też znaczenie krajów Ameryki Łacińskiej oraz kontynentu afrykańskiego. Do niedawna przebywające na skraju biedy, a dziś szybko bogacący się nowi globalni gracze zmieniają nie tylko sytuację geopolityczną, lecz również zwiększają problemy związane z zużyciem zasobów nieodnawialnych oraz rosnącą presją człowieka na środowisko.

Wyzwaniem dla nas - Europejczyków - staje się więc nie tylko bezpośrednia konkurencja rynkowa, ale również zaostrzające się wyzwania energetyczne i środowiskowe wywołane przez niezrównoważony model rozwoju wspólny zarówno dla państw rozwiniętych, jak i rozwijających się. W sytuacji rosnącej konkurencji o ograniczone zasoby naturalne państwa europejskie znajdują się w trudnej sytuacji. Wobec relatywnie słabej własnej bazy zasobowej Europa zmuszona jest sprowadzać duże ilości niezbędnych surowców z krajów trzecich. W przypadku niektórych surowców, w szczególności energetycznych, występuje znacząca niepewność dostaw z niestabilnych politycznie rejonów świata. Stwarza to poważne i ciągle rosnące ryzyko zawirowań gospodarczych spowodowanych wahaniami cen surowców energetycznych. Jednocześnie coraz wyraźniej ujawniają się w skali globalnej problemy środowiskowe związane z naruszeniem przez działalność człowieka równowagi biologicznej planety. Problemem przy tym jest często nie tylko skala zmian, lecz także, niespotykane w historii Ziemi, tempo ich zachodzenia.


Jednym z największych współczesnych problemów środowiskowych jest wywołane przez Człowieka radykalne przyspieszenie zmian ziemskiego klimatu. Chociaż jego negatywne skutki dotykają dziś i będą dotykać w przyszłości przede wszystkim krajów rozwijających się, również państwa rozwinięte są na nie narażone – zarówno w sposób bezpośredni, jak i pośrednio. Obecne stulecie z dużym prawdopodobieństwem będzie więc czasem wzrastającej konkurencji o ograniczone zasoby naturalne oraz narastających problemów środowiskowych destabilizujących ład międzynarodowy. W tym kontekście w interesie Europy – w tym również Polski – leżą działania, które pozwolą ograniczyć zależność surowcową oraz zapobiec eskalacji problemówśrodowiskowych do rozmiarów mogących zagrozić mieszkańcom kontynentu oraz stabilności jego otoczenia. W przypadku Polski dodatkowym wyzwaniem jest utrzymanie tempa wzrostugospodarczego pozwalającego na dalsze skracanie dystansu w poziomie życia dzielącego nas od państw najwyżej rozwiniętych. Niniejszy raport został poświęcony możliwym sposobom pogodzenia wyzwań środowiskowych, społecznych i gospodarczych w spójnej strategii modernizacyjnej, zgodnie z którą Polska AD 2050 odróżniałaby się od swojej poprzedniczki sprzed czterech dekad nie tylko poziomem czysto monetarnego bogactwa, lecz także efektywnością wykorzystania zasobów i wpływem wywieranym na swoje zewnętrzne otoczenie.

Raporty

2050.PL - PODRÓŻ DO NISKOEMISYJNEJ PRZYSZŁOŚCI

Ponad rok temu eksperci Warszawskiego Instytutu Studiów Ekonomicznych i Instytutu na rzecz Ekorozwoju zainicjowały prace nad przygotowaniem dokumentu analizującego możliwości stworzenia do 2050 roku w Polsce gospodarki niskoemisyjnej. Gospodarki szanującej środowisko naturalne, biorącej pod uwagę interesy nie tylko bieżącego, ale i przyszłych pokoleń, dla której czyste powietrze, niezdewastowany krajobraz i zdrowie publiczne nie są mniej ważne niż zysk finansowy. Dziś…

więcej