CZĘŚĆ III - NISKOEMISYJNA ENERGETYKA

Sektor energetyczny, choć w ujęciu finansowym nie wydaje się stanowić podstawy gospodarki, w rzeczywistości przesądza o jej funkcjonowaniu i decydować może o jej sukcesach albo porażkach. Niniejsza część poświęcona jest analizie perspektyw rozwoju tej branży w Polsce oraz możliwym opcjom jej transformacji w perspektywie roku 2050. Celem przedstawionych analiz jest rozproszenie wielu mitów jakie narosły w Polsce wokół możliwości przeobrażenia polskiej energetyki na wzór przekształceń jakim w przeszłości podlegały i nadal podlega ten sektor w innych krajach OECD. Przyglądamy się więc zarówno energetyce węglowej jak i nuklearnej, gazowej czy źródłom odnawialnym, zestawiając ze sobą wszystkie – bezpośrednie i pośrednie, wewnętrzne i zewnętrzne – koszty alternatywnych zmian w tym sektorze, z uwzględnieniem światowych trendów technologicznych i specyficznych warunków polskich.

W pierwszym podrozdziale przedstawiamy obraz polskiej energetyki AD 2013: główne mechanizmy jej funkcjonowania, czynniki krajowe i zewnętrzne kształtujące jej rozwój w przeszłości, w tym trendy charakteryzujące ten sektor na przestrzeni ostatnich dwudziestu lat. Przyglądamy się jednocześnie efektom zewnętrznym procesu produkcji energii i ich wpływowi na polskie społeczeństwo. Punktem odniesienia jest tu Unia Europejska, jako że nasz kraj stopniowo stara się dorównać do standardów środowiskowych, gospodarczych i instytucjonalnych charakteryzujących innych członków Wspólnoty. Nakreśliwszy warunki funkcjonowania branży, formułujemy dwie alternatywne ścieżki jej przyszłego rozwoju, które są punktem wyjścia dla dalszych analiz.

Drugi podrozdział poświęciliśmy doświadczeniom międzynarodowym w zakresie transformacji energetycznej. Szczególnie istotne było dla nas pokazanie tła tych zmian, kluczowych czynników decyzyjnych oraz problemów, z jakimi borykały się państwa zależne od jednego surowca energetycznego w przeszłości, gdy kryzys utrudnił lub podrożył jego pozyskiwanie. Na całym świecie próżno już szukać gospodarek o niezdywersyfikowanych miksach technologicznych w elektroenergetyce, choć jeszcze czterdzieści lat temu tak nie było. Wyjaśniamy, dlaczego tak się stało oraz jakie płyną z tego wnioski dla Polski. Prezentujemy światowe trendy rozwoju technologii węglowej, nuklearnej, gazowej, a nade wszystko odnawialnych źródeł energii, które posłużą nam do wyjaśnienia sensu i logiki proponowanych w dalszej części działań modernizacyjnych.

Osią następnego podrozdziału jest prezentacja scenariuszy rozwoju polskiej energetyki. W pierwszej kolejności przedstawimy scenariusz odniesienia, który w dużej mierze zakłada kontynuację obecnej polityki energetycznej naszego kraju. Pozostanie przy węglu posiada swoje atuty, ale i znaczące wady, które szczegółowo omawiamy. Konsekwencje węglowej ścieżki oceniać należy w świetle prognozowanych zmian zarówno w polskiej gospodarce jak i w wymiarze globalnym, co staramy się uargumentować. Kolejnym krokiem jest skonfrontowanie scenariusza odniesienia z kilkoma opcjami modernizacji, które dogłębnie omawiamy w kolejnym podrozdziale.

W kontekście wspomnianych wcześniej globalnych i światowych zmian szukamy odpowiedzi na pytanie, jak zapewnić Polsce bezpieczeństwo energetyczne, konkurencyjność międzynarodową i stabilność ekonomiczną, która nie jest możliwa bez gwarancji terminowych i niezaburzonych dostaw prądu elektrycznego do domów, firm i zakładów przemysłowych. Prezentujemy katalog technologii pozyskiwania energii elektrycznej z punktu widzenia typów ryzyka, na jakie przygotowani muszą być inwestorzy i definiujemy cele, które polityka publiczna musi uwzględnić, jeśli zamierza w sposób odpowiedzialny kształtować przyszły mix energetyczny naszego kraju. Proponujemy pięć opcji transformacji realizujących te założenia, opisując ich silne i słabe strony.

Ostatnim elementem tej części raportu jest analiza kosztów i korzyści każdego z wariantów modernizacji w zderzeniu z kosztami i korzyściami płynącymi z wyboru ścieżki wysokoemisyjnej. Po wprowadzeniu do metodologii takiej analizy, prezentujemy różne aspekty tego wyboru - koszty produkcji energii elektrycznej, ceny energii dla odbiorców detalicznych i przemysłowych, emisyjnośći inne efekty zewnętrzne funkcjonowania poszczególnych miksów. Wszystkie wyniki pokazujemy na tle scenariusza odniesienia, dla lepszego zrozumienia potrzeby transformacji w sektorze. Wskazujemy, jakie konsekwencje dla uzyskanych wyników mają opłaty emisyjne w ramach systemu ETS, a jakie nasze ambicje redukcyjne ucieleśnione w zastosowaniu technologii CCS. Przeprowadzone analizy prowadzą do konkluzji, iż w długim okresie podtrzymywanie dominacji węgla w miksie energetycznym jest działaniem nieuzasadnionym, i to nie tylko w wymiarze środowiskowym czy zdrowotnym, ale także pod kątem bezpieczeństwa energetycznego i w wymiarze czysto finansowym.

Raporty

2050.PL - PODRÓŻ DO NISKOEMISYJNEJ PRZYSZŁOŚCI

Ponad rok temu eksperci Warszawskiego Instytutu Studiów Ekonomicznych i Instytutu na rzecz Ekorozwoju zainicjowały prace nad przygotowaniem dokumentu analizującego możliwości stworzenia do 2050 roku w Polsce gospodarki niskoemisyjnej. Gospodarki szanującej środowisko naturalne, biorącej pod uwagę interesy nie tylko bieżącego, ale i przyszłych pokoleń, dla której czyste powietrze, niezdewastowany krajobraz i zdrowie publiczne nie są mniej ważne niż zysk finansowy. Dziś…

więcej